Risicogevels

Achtergrond
In januari 2009 stortte een deel van de gevel in van een flatgebouw aan de Treublaan in Den Haag. Datzelfde gebeurde de afgelopen jaren in meer plaatsen in ons land. Gelukkig raakte nog niemand gewond. Het loslaten van het metselwerk wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door vergane spouwankers.Het vergaan van de ankers is een gevolg van:

• het toepassen van gegalvaniseerde ankers in plaats van roestvast stalen ankers,
• het plaatsen van te weinig ankers per vierkante meter,
• het aanbrengen van na-isolatie.

In de jaren zestig en ook nog in de jaren zeventig werden ongeïsoleerde spouwmuren als gevels toegepast waarin gegalvaniseerde spouwankers zijn verwerkt. Die ankers hebben een levensduur van circa 40 jaar. Dat betekent dat de levensduur anno 2009 haar einde nadert. De levensduur van de spouwankers wordt nog eens verkort door de veelal aangebrachte na-isolatie in de spouw, wat in de jaren tachtig, als gevolg van de energiecrises, een veel voorkomen de ingreep was.

Door corrosie vermindert de doorsnede van de spouwankers, waardoor de constructieve veiligheid van het gevelmetselwerk in het geding komt en bezwijken van geveldelen niet ondenkbaar is.

De risicogevels waarvan de constructieve veiligheid mogelijk in gevaar is, zijn te vinden in gebouwen van meerdere verdiepingen hoog, waarbij een traditionele spouwmuurconstructie is toegepast.In het bijzonder grote gemetselde ongedilateerde kopgevels behoren tot de risicogroep.Het risico wordt vergroot door aangebrachte na-isolatie die de luchtspouwdikte heeft gereduceerd of zelfs tot nul heeft teruggebracht. Door gebrek aan ventilatie en door vochtophoping worden de aanwezige spouwankers verhevigd blootgesteld aan corrosie.

Overheid verlangt onderzoek en inspectie
Het betreft in de regel gebouwen van voor 1980. Al in 2008 deed de overheid via de gemeenten een beroep om risicogebouwen te inspecteren. Dit jaar zal de overheid controleren of dit advies werd gevolgd. Dat betekent dat gebouwbezitters naar alle waarschijnlijkheid op korte termijn verzocht zult worden om inspecties uit te laten voeren.

Eigen verantwoordelijkheid
De gebouwbezitter is via de wetgeving verantwoordelijk voor de borging van de veiligheid van het gebouw. Het is aan te raden om niet te wachten totdat inspectie verplicht wordt, maar nu een inventarisatie en keuring uit te laten voeren. Die laat zien:

• of de veiligheid in het geding is,
• of er maatregelen noodzakelijk zijn,
• welke ingrepen er mogelijk uitgevoerd zouden moeten worden.

Spouwmuurkeuring
De risicogevels kunnen van buitenaf gezien in een schijnbaar goede conditie verkeren. Het gevaarlijke degradatieproces speelt zich binnen in de constructie af.Een spouwmuurkeuring vindt plaats door endoscopisch onderzoek. Zo’n onderzoek maakt het mogelijk om in de spouw te kijken en een beoordeling te geven van de hoeveelheid verwerkte spouwankers en van de conditie daarvan.

Na-verankering
Het hersteladvies kan zijn om de gevel plaatselijk of geheel te voorzien van na-verankering. De van buitenaf in te brengen ankers vervangen als het ware de constructieve functie van de teloor gegane spouwankers en houden het buitenblad duurzaam op z’n plaats. Na-verankering gebeurt alleen op basis van sterkteberekeningen die door de constructeur op basis van het keuringsrapport worden gemaakt.

Vervanging
Het hersteladvies kan zijn om het gevelmetselwerk te vervangen. De voorbereiding van zo’n noodzakelijke ingreep is veel uitgebreider dan bij een na-verankering. Daarvoor is nader onderzoek nodig naar de detailleringen van dak- en gevelaansluitingen. Bestek en tekeningen worden vervaardigd, dilatatiedetails worden ontworpen, de materiaalkeuze voor spouwisolatie wordt bepaald en de eventueel nodige geveldragers worden gedefinieerd en uitgetekend. Het doel van een gevelvervanging is om te komen tot een nieuwe veilige en duurzame situatie waarbij ook de isolatiewaarde van de gevelconstructie aandacht krijgt.

Beoordeling, toezicht en begeleiding
Vanwege de benodigde deskundigheid op het gebied van herstelaanpak en materiaalverwerking en vanwege het feit dat met na-verankering of vervanging mogelijk aanzienlijke budgetten moeten worden aangesproken, zijn beoordeling, toezicht op de uitvoering en begeleiding van de werkzaamheden noodzaak. Samen met het voorkomen van vervolgschade door het plegen van juist onderhoud op basis van een Meerjaren Onderhouds Plan (MOP), vormen begeleiding en toezicht bij eventuele herstelwerkzaamheden het domein van professioneel technisch beheer.

Bouwbegeleiding bestaat uit:

• Het opstellen van een bestek
• Het maken van sterkteberekeningen
• Het aanvragen van een bouwvergunning
• Het aanvragen van een sloopvergunning
• Het opstellen van een sloopveiligheidsplan
• Het uitvoeren van een Asbest RIE
• Het aanvragen van offertes op basis het bestek
• Het maken van een offertespiegel
• Het uitbrengen van een advies tot uitbesteding
• Het onderhandelen met de geselecteerde aannemer
• Het verstrekken van de opdracht aan aannemer
• Het houden van toezicht op de uitvoering
• Het controleren van de werkzaamheden op basis van het bestek
• Het controleren van de toegepaste werkmethoden
• Het controleren van de toegepaste materialen
• Het controleren van de facturatie/termijnbetaling
• Het houden van schouwingen
• Het uitvoeren van de oplevering
• Het opstellen van een Proces Verbaal van Oplevering
• Het documenteren van de werkzaamheden
• Het verkrijgen en controleren van de garantieverklaringen

Deze bouwbegeleiding borgt de kwaliteit, veiligheid, duurzaamheid, verwerkte materialen en de toegepaste werkmethode van de gevelvervanging, zodat de opdrachtgever zeker is van een optimale uitvoering.